Trong bối cảnh Net Zero đang chuyển từ mục tiêu dài hạn thành bài toán cạnh tranh của doanh nghiệp, SABECO vừa được xếp hạng Top 1 "Doanh nghiệp xanh - Net Zero hành động 2026" tại Diễn đàn Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam. Kết quả này phản ánh quá trình đưa các mục tiêu ESG vào vận hành thực tế trên toàn hệ thống, từ năng lượng, nước, bao bì đến quản trị chuỗi cung ứng.

SABECO được vinh danh Top 1 "Doanh nghiệp xanh - Net Zero hành động 2026" tại Diễn đàn Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam. (Ảnh: VCCI)

Ngày 29/6/2026, phiên giao dịch đầu tiên trên sàn giao dịch carbon trong nước ghi nhận hơn 1.200 tấn CO₂ tương đương được chuyển nhượng, với tổng giá trị 161,7 triệu đồng. Tiếp đó, Nghị định 272/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 4/7 đã mở ra hành lang pháp lý cho phát triển điện gió ngoài khơi. Những bước đi này cho thấy Việt Nam đang từng bước hoàn thiện nền tảng chính sách và thị trường để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh. Trong bối cảnh đó, Diễn đàn "Năng lượng và Môi trường Thế giới – Việt Nam 2026" diễn ra tại Hà Nội tháng 7 vừa qua là dịp để các cơ quan quản lí, chuyên gia và đại diện các doanh nghiệp cùng trao đổi về các giải pháp thiết thực.

Trong khuôn khổ sự kiện, nhiều doanh nghiệp đã được ghi nhận và vinh danh nhờ chuyển hóa các cam kết phát triển bền vững thành những kết quả có thể đo lường trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong số đó, Tổng công ty Cổ phần Bia – Rượu – Nước giải khát Sài Gòn (SABECO) đã được xếp hạng dẫn đầu trong chương trình đánh giá “Doanh nghiệp xanh – Net Zero hành động 2026”. Danh hiệu được bình xét dựa trên đề cử của các địa phương, đối chiếu với bộ tiêu chí và công cụ đánh giá của Hội đồng Năng lượng Thế giới tại Việt Nam (WEC-VN), đồng thời được hội đồng chuyên gia độc lập thẩm định.

Hướng tới mục tiêu Net Zero bắt đầu từ những thay đổi trong vận hành

Điểm đáng chú ý là kết quả này không ghi nhận một dự án đơn lẻ mà phản ánh mức độ tích hợp các mục tiêu phát triển bền vững vào hoạt động vận hành. Thay vì những sáng kiến rời rạc, SABECO đã và đang đưa các mục tiêu ESG vào toàn bộ hệ sinh thái của mình, từ khâu sử dụng năng lượng, quản lý tài nguyên đến phát triển chuỗi cung ứng và con người, tạo ra các chỉ số cải thiện có thể đo lường qua mỗi năm.

Chia sẻ tại diễn đàn, ông Larry Lee, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Tài sản Chiến lược và Phát triển bền vững của SABECO, cho biết: "SABECO hoạt động ở một quy mô mà mọi quyết định của công ty đều tạo ra những ảnh hưởng đáng kể. Mỗi cải tiến chúng tôi thực hiện trong sử dụng năng lượng, nâng cao hiệu quả sử dụng nước, tối ưu hóa bao bì, logistics, tiêu chuẩn dành cho nhà cung cấp hay phát triển con người đều có thể tạo ra tác động tích cực trên toàn hệ sinh thái. "

Ông Larry Lee - Phó Tổng Giám đốc phụ trách Tài sản Chiến lược và Phát triển bền vững của SABECO (Ảnh: VCCI)

Cách tiếp cận này được phản ánh rõ trong hoạt động sản xuất của doanh nghiệp với những thay đổi được triển khai đồng bộ trên toàn chuỗi giá trị. Trong năm 2025, năng lượng tái tạo chiếm 46,4% tổng mức tiêu thụ năng lượng của SABECO, 100% nhà máy triển khai hệ thống thu hồi CO₂ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải. Doanh nghiệp cũng tiếp tục tối ưu việc sử dụng tài nguyên với cường độ sử dụng nước giảm 7% (so với năm 2023), 100% bao bì có thể tái chế hoặc tái sử dụng và 81,4% chất thải được thu hồi hoặc tái chế. Xét trong chuỗi cung ứng, 100% đối tác cam kết tuân thủ Bộ Quy tắc Ứng xử của SABECO, góp phần thúc đẩy việc thực hành kinh doanh có trách nhiệm.

Hệ thống pin mặt trời áp mái tại Nhà máy Bia Saigon Quảng Ngãi giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng (Ảnh: SABECO)

Minh bạch trong vận hành để tạo dựng niềm tin

Tại sự kiện, ông Larry cũng cho biết, quản trị minh bạch chính là nền tảng để SABECO chuyển đổi vận hành trong dài hạn. Cụ thể, ông lớn ngành bia duy trì hệ thống theo dõi các chỉ số ESG nhằm đánh giá tiến độ, quản lý tác động và liên tục cải thiện hiệu quả hoạt động. Hàng năm, doanh nghiệp đều đặn công bố “Báo cáo Phát triển bền vững” nhằm minh bạch hóa các cam kết, đồng thời chia sẻ kết quả và tiến trình thực hiện với các bên liên quan. Báo cáo được xây dựng trên cơ sở tham chiếu GRI Standards 2021 và gắn kết với các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc (SDGs), qua đó cung cấp hệ thống thông tin nhất quán, đáng tin cậy và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế về công bố thông tin ESG.

Thông qua đối thoại thường xuyên với người lao động, khách hàng, đối tác, nhà đầu tư và người tiêu dùng, SABECO cũng liên tục cập nhật các vấn đề trọng yếu để hoàn thiện chiến lược phát triển bền vững, bảo đảm doanh nghiệp phát triển hài hòa cùng kỳ vọng ngày càng cao của thị trường.

Tiếp tục theo đuổi mục tiêu Net Zero

Ông Larry Lee khẳng định thêm: "Phát triển bền vững không phải là một đích đến, mà là một hành trình được cùng nhau kiến tạo. Và SABECO tiếp tục cam kết với tinh thần 'Kề vai đi lên' cùng Việt Nam, đồng hành cùng con người, cộng đồng, môi trường và tương lai."

Khi các yêu cầu về phát thải, năng lượng và minh bạch ESG ngày càng được tích hợp vào chuỗi cung ứng toàn cầu, năng lực chuyển hóa các cam kết bền vững thành kết quả vận hành đang trở thành một lợi thế cạnh tranh mới. Trong bối cảnh đó, vị trí dẫn đầu của SABECO không chỉ phản ánh những kết quả đã đạt được mà còn cho thấy xu hướng doanh nghiệp Việt đang dịch chuyển từ cam kết sang hành động có thể đo lường.

BTV

Khi đại dịch COVID-19 bùng phát vào năm 2020, những bề mặt vốn ít được chú ý trong sinh hoạt hằng ngày nhanh chóng trở thành một phần của quy trình phòng dịch. Tay nắm cửa, nút thang máy, quầy thanh toán và các vật dụng được nhiều người sử dụng liên tục đều đặt ra yêu cầu vệ sinh thường xuyên hơn. Tại siêu thị, một trong những điểm tiếp xúc đặc biệt là xe đẩy hàng hóa, được luân chuyển qua nhiều khách hàng, đi qua nhiều khu vực và tiếp tục được đưa trở lại phục vụ ngay sau mỗi lượt mua sắm.

Cho đến hiện tại, dù đại dịch không còn là tình trạng khẩn cấp toàn cầu, việc kiểm soát vệ sinh đối với các bề mặt dùng chung vẫn cần được duy trì như một yêu cầu thường xuyên trong vận hành bán lẻ hiện đại. Từ thực tiễn đó, nhóm nghiên cứu Viện Kỹ thuật Công nghệ cao, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành đã phát triển “Hệ thống khử khuẩn xe đẩy trong siêu thị”, kết hợp đèn LED UVC với dung dịch tinh dầu nano trong một buồng xử lý kín.

Nhóm tác giả gồm TS Phạm Hoài Phương, PGS.TS. Trần Việt Cường, TS. Huỳnh Trần Mỹ Hòa, TS. Nguyễn Hoàng Hưng, TS. Vũ Văn Vân, TS. Lưu Xuân Cường, ThS. Ngô Nguyên Vũ và TS. Đinh Đức Anh. Giải pháp hữu ích của nhóm tác giả đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Bằng độc quyền giải pháp hữu ích số 2254 theo Quyết định số 55344/QĐ-SHTT ngày 20/7/2023.

Từ nhu cầu thời COVID-19 đến yêu cầu khử khuẩn thường xuyên tại siêu thị

Trong giai đoạn đầu đại dịch COVID-19, xe đẩy siêu thị trở thành một trong những bề mặt dùng chung cần được vệ sinh thường xuyên. Tay cầm, giỏ đựng hàng và ghế dành cho trẻ em liên tục tiếp xúc với nhiều khách hàng, trong khi xe thường nhanh chóng được thu gom và đưa trở lại phục vụ. Việc phun hoặc lau thủ công từng xe vừa tốn thời gian, nhân lực, vừa khó duy trì mức độ xử lý đồng đều tại các điểm bán có tần suất sử dụng cao.

Đến nay, nhu cầu khử khuẩn xe đẩy vẫn cần được duy trì trong quy trình vệ sinh của siêu thị và chuỗi bán lẻ, không chỉ vì nguy cơ liên quan đến COVID-19 mà còn do nhiều vi sinh vật khác có thể tồn tại trên các bề mặt tiếp xúc. Một thí nghiệm khảo sát thực hiện tại một số cửa hàng ở Mỹ vào năm 2017 ghi nhận lượng vi khuẩn trên xe đẩy trong các mẫu kiểm tra cao gấp 361 lần tay nắm cửa nhà vệ sinh; khoảng 3/4 số xe được khảo sát có vi khuẩn có khả năng gây hại, trong đó có Escherichia coli, Salmonella và Bacillus, ….

Từ nhu cầu đó, nhóm nghiên cứu Trường Đại học Nguyễn Tất Thành phát triển hệ thống khử khuẩn xe đẩy siêu thị theo mô hình xử lý tập trung. Nhiều xe có thể được đưa vào buồng kín, trải qua chu trình khử khuẩn có kiểm soát và được lấy ra ở cửa sau để tiếp tục sử dụng. Thiết kế giúp giảm thao tác thủ công, phân tách rõ xe trước và sau xử lý, đồng thời phù hợp với tần suất luân chuyển liên tục tại siêu thị, trung tâm thương mại và các chuỗi bán lẻ.

Buồng khử khuẩn xe đẩy siêu thị vận hành theo luồng một chiều

Hệ thống được cấu tạo dưới dạng buồng kín bằng kim loại không gỉ, với cửa vào và cửa ra bố trí ở hai đầu. Xe đã qua sử dụng được đưa vào từ cửa trước, xử lý trong buồng và lấy ra ở cửa sau. Thiết kế theo luồng một chiều giúp phân tách xe trước và sau khử khuẩn, đồng thời phù hợp với cách xe đẩy thường được xếp lồng và luân chuyển tại các siêu thị.

Tùy theo nhu cầu vận hành, buồng có thể được chế tạo để tiếp nhận từ một đến khoảng mười xe trong mỗi chu trình. Hai cửa sử dụng rèm nhựa tổng hợp nhằm hạn chế tia UVC phát tán ra ngoài nhưng vẫn bảo đảm thao tác đưa xe vào và lấy xe ra thuận tiện.

Bên trong buồng, các đèn LED UVC được bố trí trên trần và dọc hai thành để tăng phạm vi chiếu lên tay cầm, giỏ đựng, ghế trẻ em và khung xe. Hệ thống đồng thời tích hợp các bình phun sương chứa dung dịch tinh dầu nano, hỗ trợ tiếp cận những khe hẹp hoặc khu vực có thể bị che khuất khỏi nguồn sáng trực tiếp. Khung lưới kim loại được lắp giữa xe đẩy với đèn UVC và bình phun để hạn chế va chạm trong quá trình vận hành.

Toàn bộ chu trình được điều khiển từ bộ điều khiển trung tâm đặt bên ngoài buồng. Đèn báo trạng thái giúp nhân viên nhận biết thời điểm hệ thống đang hoạt động hoặc đã hoàn tất xử lý, qua đó hạn chế tiếp xúc trực tiếp với khu vực chiếu UVC và hỗ trợ tổ chức quy trình khử khuẩn tập trung tại điểm bán.

Hình bản vẽ của giải phảp hữu ích “Hệ thống khử khuẩn xe đẩy trong siêu thị”

Kết hợp hai cơ chế trong cùng một chu trình

Điểm nổi bật của hệ thống là kết hợp hai tác nhân khử khuẩn trong cùng một buồng kín. Các đèn LED UVC phát ánh sáng ở vùng bước sóng khoảng 270–280 nm, được bố trí trên trần và hai bên thành buồng để mở rộng vùng chiếu lên tay cầm, giỏ đựng, ghế trẻ em và khung xe. Khi được sử dụng với cường độ và thời gian phù hợp, UVC có thể tác động lên vật chất di truyền của vi sinh vật, làm suy giảm khả năng nhân lên của chúng.

Do xe đẩy có nhiều thanh kim loại, khe hẹp và vị trí dễ bị che khuất, hệ thống được bổ sung các bình phun sương chứa tinh dầu nano. Tinh dầu được đóng gói trong liposome, hạt nano lipid hoặc hạt nano polymer nhằm tăng khả năng phân tán và duy trì độ ổn định trong quá trình sử dụng. Dạng phun sương giúp dung dịch tiếp cận những khu vực mà ánh sáng UVC khó chiếu trực tiếp.

Sự phối hợp giữa UVC và tinh dầu nano giúp mở rộng phạm vi xử lý bề mặt trong một chu trình tập trung, đồng thời giảm yêu cầu nhân viên phải chiếu đèn, phun hoặc lau riêng từng vị trí trên mỗi xe đẩy.

Hình ảnh mô phỏng dựa trên bản vẽ thiết kế của hệ thống

Giải pháp khử khuẩn tiềm năng cho vận hành bán lẻ hiện đại

Đại dịch là điểm khởi đầu của ý tưởng nhưng nhu cầu kiểm soát vi sinh vật trên xe đẩy và các vật dụng dùng chung vẫn hiện hữu trong hoạt động bán lẻ hiện nay. Từ yêu cầu thực tế đó, giải pháp hữu ích từ nhóm nghiên cứu Trường Đại học Nguyễn Tất Thành cũng có thể được điều chỉnh cho những vật dụng dùng chung khác tại nơi đông người, với điều kiện cấu hình và hiệu quả xử lý được kiểm chứng trên từng đối tượng cụ thể.

Trên nền tảng đó, NTTU hướng đến phối hợp với chuỗi siêu thị, trung tâm thương mại, doanh nghiệp bán lẻ, đơn vị cơ khí và nhà sản xuất thiết bị để chế tạo mẫu, đánh giá hiệu quả khử khuẩn, hoàn thiện cơ chế an toàn và thiết kế hệ thống phù hợp với từng điểm bán. Việc doanh nghiệp tham gia ngay từ giai đoạn thử nghiệm sẽ giúp thiết bị được cấu hình sát với số lượng xe cần xử lý, diện tích lắp đặt, luồng di chuyển, tần suất vận hành và tiêu chuẩn vệ sinh thực tế, tạo cơ sở cho quá trình hoàn thiện và chuyển giao công nghệ.

Các đơn vị quan tâm có thể liên hệ TS. Phạm Hoài Phương (phphuong@ntt.edu.vn) để trao đổi về nhu cầu ứng dụng, phương án thử nghiệm thiết bị và khả năng hợp tác chuyển giao công nghệ.

Kinh Luân

Tủ lạnh giúp làm chậm quá trình phát triển của vi khuẩn nhưng không thể bảo quản thức ăn vô thời hạn. Với một số món như cơm, salad, súp hay thực phẩm chưa được nấu chín kỹ, việc để quá lâu hoặc bảo quản không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

4 loại thức ăn không nên để trong tủ lạnh quá 2 ngày

Nhiều gia đình có thói quen cất thức ăn thừa vào tủ lạnh rồi sử dụng dần trong vài ngày. Tuy nhiên, nhiệt độ thấp chỉ làm chậm sự phát triển của vi sinh vật chứ không tiêu diệt hoàn toàn chúng. Thời gian bảo quản an toàn còn phụ thuộc vào loại thực phẩm, cách chế biến, nhiệt độ và điều kiện bảo quản.

Dưới đây là những nhóm thực phẩm cần đặc biệt lưu ý khi để trong tủ lạnh.

Thịt, hải sản chưa được nấu chín hoàn toàn

Các món như thịt tái, hamburger chưa chín kỹ, cá hoặc hải sản còn sống có nguy cơ chứa vi khuẩn gây bệnh như Salmonella, E. coli hay Listeria. Nếu thực phẩm không được xử lý và bảo quản đúng cách, vi khuẩn có thể tiếp tục phát triển trong quá trình lưu trữ.

Đặc biệt, thực phẩm đã để ở nhiệt độ phòng quá lâu trước khi cho vào tủ lạnh sẽ có nguy cơ mất an toàn cao hơn. Việc hâm nóng lại cũng không phải lúc nào có thể loại bỏ hoàn toàn các độc tố do vi khuẩn tạo ra.

Với thịt và hải sản, người dùng nên ưu tiên chế biến sớm, bảo quản ở nhiệt độ phù hợp và tuân thủ thời gian sử dụng được khuyến nghị trên bao bì hoặc theo hướng dẫn an toàn thực phẩm.

Salad rau sống

Salad thường được chế biến từ rau, củ, quả ăn sống nên cần đặc biệt chú ý đến khâu vệ sinh và bảo quản. Khi rau được cắt nhỏ, phần dịch từ tế bào thực vật thoát ra có thể tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển.

Nếu salad đã trộn cùng nước sốt, thời gian bảo quản thường càng ngắn do độ ẩm tăng lên. Vì vậy, tốt nhất nên sử dụng trong thời gian sớm thay vì để nhiều ngày trong tủ lạnh.

Rau dùng làm salad cần được rửa sạch, để ráo trước khi chế biến và bảo quản trong hộp kín. Tủ lạnh cũng nên duy trì ở mức nhiệt phù hợp, thường khoảng 4°C hoặc thấp hơn.

Cơm và mì đã nấu chín

Cơm nguội là món quen thuộc nhưng lại cần được bảo quản đúng cách. Trong gạo có thể tồn tại bào tử của Bacillus cereus, một loại vi khuẩn có khả năng sống sót sau quá trình nấu.

Nếu cơm hoặc mì đã nấu chín bị để ở nhiệt độ phòng quá lâu, vi khuẩn có thể phát triển và tạo độc tố. Khi đó, việc hâm nóng lại không nhất thiết đảm bảo thực phẩm trở nên an toàn.

Sau khi nấu, nên chia cơm hoặc mì thành những phần nhỏ, cho vào hộp sạch, đậy kín và đưa vào tủ lạnh trong thời gian hợp lý. Không nên để một nồi cơm lớn nguội hàng giờ ở nhiệt độ phòng rồi mới bảo quản.

Nếu thực phẩm đã được lưu trữ quá lâu hoặc có dấu hiệu bất thường về mùi, màu, kết cấu, tốt nhất nên bỏ thay vì cố tận dụng.

Súp, canh, món hầm và nước sốt

Các món như súp, cháo, canh, món hầm hay nước sốt thường được nấu với số lượng lớn. Nếu để nguyên trong một chiếc nồi sâu, phần giữa có thể nguội rất chậm, khiến thực phẩm nằm lâu trong khoảng nhiệt độ thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

Để hạn chế nguy cơ này, nên chia thức ăn thành các hộp nhỏ, nông và đậy kín trước khi cho vào tủ lạnh. Cách làm này giúp thực phẩm nguội nhanh và đồng đều hơn.

Khi sử dụng lại, chỉ nên lấy lượng vừa đủ và hâm nóng kỹ. Không nên liên tục lấy cả hộp thức ăn ra ngoài, để ở nhiệt độ phòng rồi lại cất trở lại tủ lạnh.

6 nguyên tắc giúp bảo quản thức ăn thừa an toàn hơn

Để hạn chế nguy cơ ngộ độc thực phẩm, gia đình nên ghi nhớ một số nguyên tắc:Duy trì nhiệt độ tủ lạnh ở mức 4°C hoặc thấp hơn.

Không để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá lâu trước khi bảo quản.

Chia thực phẩm thành những phần nhỏ để làm lạnh nhanh hơn.

Dùng hộp sạch, có nắp kín để bảo quản.

Tách riêng thực phẩm sống và thực phẩm đã nấu chín để hạn chế lây nhiễm chéo.

Kiểm tra mùi, màu sắc và tình trạng thực phẩm trước khi sử dụng; nếu nghi ngờ đã hỏng, nên bỏ đi.

Cho thức ăn vào tủ lạnh không có nghĩa là có thể giữ lại bao lâu cũng được. Cơm, mì, salad, súp, món hầm hay thực phẩm chưa được nấu chín kỹ đều cần được bảo quản và sử dụng đúng thời gian.

Thay vì cố tận dụng những món đã để quá lâu, gia đình nên ưu tiên nguyên tắc bảo quản đúng, dùng sớm và bỏ đi khi nghi ngờ. Đây là cách đơn giản để hạn chế nguy cơ ngộ độc và bảo vệ sức khỏe cho cả nhà.

Theo Tiếp Thị Gia Đình

Từ ngày 1/9/2026, Nghị định 287/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực, quy định khung tỷ lệ tiền bản quyền đối với việc sử dụng tác phẩm để xuất bản trong những trường hợp thuộc phạm vi điều chỉnh của nghị định. Mức tiền bản quyền được xác định theo từng thể loại xuất bản phẩm và phương thức sử dụng.

Nghị định 287/2026/NĐ-CP ngày 17/7/2026 của Chính phủ quy định về tiền bản quyền trong các lĩnh vực điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí và xuất bản. Đối với lĩnh vực xuất bản, Điều 17 nghị định quy định cụ thể về tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm, sử dụng tác phẩm để xuất bản.

Theo quy định, tiền bản quyền đối với sáng tạo tác phẩm để xuất bản được chi trả theo thỏa thuận bằng văn bản giữa cơ quan sử dụng ngân sách nhà nước để giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu với tác giả sáng tạo tác phẩm. Việc xác định mức tiền bản quyền căn cứ vào thể loại, tính chất đề tài, chất lượng đặt hàng, phạm vi và đối tượng của chương trình, đề án, cũng như thời hạn và phương thức sử dụng tác phẩm.

Từ ngày 1/9/2026, Nghị định 287/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực. Ảnh: Internet

Khung tỷ lệ tiền bản quyền theo từng thể loại

Đối với việc sử dụng tác phẩm để xuất bản, Nghị định 287/2026/NĐ-CP quy định tiền bản quyền được chi trả theo phương thức tính cụ thể và tỷ lệ phần trăm trong khung tương ứng với từng thể loại.

Cụ thể, văn xuôi có khung tỷ lệ từ 8% đến 17%; sách nhạc từ 10% đến 17%; thơ và kịch bản sân khấu, điện ảnh từ 12% đến 17%.

Đối với sách tranh, sách ảnh, tỷ lệ tiền bản quyền từ 8% đến 12%; truyện tranh từ 4% đến 10%; từ điển, sách tra cứu từ 12% đến 18%.

Sách nghiên cứu lý luận về chính trị, văn hóa, xã hội, giáo dục có tỷ lệ từ 12% đến 18%. Sách khoa học, công nghệ, kỹ thuật, kinh tế, công trình khoa học có tỷ lệ từ 10% đến 17%. Sách phổ biến kiến thức về chính trị, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ có tỷ lệ từ 8% đến 12%.

Đối với giáo trình bậc sau đại học, đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, sách phương pháp cho giáo viên và phụ huynh, tỷ lệ được quy định từ 8% đến 16%.

Riêng sách bài học, sách chương trình mục tiêu theo chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tức sách giáo khoa, có khung tỷ lệ từ 0,1% đến 10%. Sách bài tập, sách vở bài tập, sách tham khảo phổ thông theo chương trình sách giáo khoa có tỷ lệ từ 2% đến 12%.

Bản đồ là thể loại có khung tỷ lệ tiền bản quyền cao nhất, từ 7% đến 23%.

STT	Thể loại	Tỷ lệ phần trăm (%)
1	Văn xuôi	8 - 17
2	Sách nhạc	10 - 17
3	Thơ	12 - 17
4	Kịch bản sân khấu, điện ảnh	12 - 17
5	Sách tranh, sách ảnh	8 - 12
6	Truyện tranh	4 - 10
7	Từ điển, sách tra cứu	12 - 18
8	Sách nghiên cứu lý luận về chính trị, văn hóa, xã hội, giáo dục	12 - 18
9	Sách khoa học - công nghệ, kỹ thuật, kinh tế, công trình khoa học	10 - 17
10	Sách phổ biến kiến thức về chính trị, văn hóa - xã hội, giáo dục, khoa học - công nghệ	8 - 12
11	Giáo trình bậc sau đại học, đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, sách phương pháp cho giáo viên và phụ huynh	8 - 16
12	Sách bài học, sách chương trình mục tiêu (theo chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo) (sách giáo khoa)	0,1 - 10
13	Sách bài tập, sách vở bài tập, sách tham khảo phổ thông theo chương trình sách giáo khoa	2 - 12
14	Bản đồ

Cách tính tiền bản quyền đối với sách in và sách điện tử

Nghị định cũng quy định phương thức tính tiền bản quyền khác nhau đối với xuất bản phẩm in và xuất bản phẩm điện tử.

Đối với xuất bản phẩm in, tiền bản quyền được tính theo công thức:

Tiền bản quyền = Tỷ lệ phần trăm × Giá thành sản xuất × Số lượng in.

Trong đó, tỷ lệ phần trăm là mức trả tiền bản quyền theo khung quy định đối với từng thể loại. Giá thành sản xuất là tổng chi phí sản xuất xuất bản phẩm in, bao gồm chi phí xuất bản, chi phí in và chi phí phát hành. Số lượng in là số lượng được ghi trong hợp đồng sáng tạo, sử dụng tác phẩm và được thể hiện trong thông tin trên sách.

Đối với xuất bản phẩm điện tử, tiền bản quyền được tính theo công thức:

Tiền bản quyền = Tỷ lệ phần trăm × Giá thành sản xuất × Số năm sử dụng.

Giá thành sản xuất trong trường hợp này không bao gồm chi phí phát hành, đăng tải trên các nền tảng công nghệ, hệ thống cổng thông tin điện tử. Số năm sử dụng là thời hạn sử dụng quyền tác giả theo thời gian triển khai của chương trình, đề án hoặc theo thỏa thuận của các bên được ghi trong hợp đồng sáng tạo, sử dụng tác phẩm.

Ngoài tiền bản quyền, tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả còn được nhận từ 5 đến 10 bản đối với xuất bản phẩm in. Với xuất bản phẩm điện tử, tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả được quyền truy cập, sử dụng xuất bản phẩm theo thỏa thuận trên các nền tảng, thiết bị điện tử.

Một số trường hợp được hưởng thêm tiền bản quyền

Nghị định 287/2026/NĐ-CP cũng quy định cơ chế tiền bản quyền khuyến khích đối với một số trường hợp.

Theo đó, đối với xuất bản phẩm thuộc các trường hợp được hưởng tiền bản quyền khuyến khích theo quy định tại các điểm a, b khoản 3 Điều 3 của nghị định, ngoài khoản tiền bản quyền được xác định theo quy định chung, tác giả còn được hưởng thêm từ 10% đến 30% tỷ lệ tiền bản quyền của xuất bản phẩm đó.

Quy định này áp dụng cho những trường hợp thuộc diện khuyến khích được nghị định xác định, không phải là khoản cộng thêm mặc nhiên đối với mọi tác phẩm xuất bản.

Tại nghị định mới, Mức tiền bản quyền được xác định theo từng thể loại xuất bản phẩm và phương thức sử dụng. Ảnh: Internet

Trường hợp Nhà nước là đại diện chủ sở hữu quyền tác giả

Đối với việc khai thác, sử dụng tác phẩm trong hoạt động xuất bản mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu hoặc đại diện quản lý quyền tác giả, quyền liên quan, Điều 18 Nghị định 287/2026/NĐ-CP quy định việc trả tiền bản quyền được thực hiện theo thỏa thuận bằng văn bản giữa cơ quan đại diện chủ sở hữu và bên khai thác, sử dụng.

Mức tiền bản quyền trong trường hợp này được tính theo khung và phương thức quy định tại Điều 17 của nghị định.

Đáng chú ý, trường hợp cơ quan, tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tác phẩm mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan để phục vụ nhiệm vụ chính trị, phát triển văn hóa đọc và không nhằm mục đích thương mại thì không phải trả tiền bản quyền.

Tuy nhiên, bên sử dụng vẫn phải thông báo bằng văn bản với cơ quan đại diện chủ sở hữu, đồng thời phải thông tin về tên tác giả và nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm.

Như vậy, từ ngày 1/9/2026, Nghị định 287/2026/NĐ-CP tạo khung cụ thể để xác định tiền bản quyền đối với tác phẩm được sử dụng trong hoạt động xuất bản thuộc phạm vi điều chỉnh của nghị định. Mức tỷ lệ không phải một con số cố định cho tất cả các loại sách mà được quy định theo từng thể loại, đồng thời tiền bản quyền còn phụ thuộc vào giá thành sản xuất, số lượng in hoặc thời gian sử dụng và các điều kiện được quy định trong hợp đồng, thỏa thuận giữa các bên.

Theo Sở Hữu Trí Tuệ

Ngày 06/08/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh (LHH – TP.HCM), Nhà Văn hóa khoa học và Vinamilk Sure đã đồng hành tổ chức Tọa đàm khoa học “Sức khỏe và Dinh dưỡng cho người cao tuổi”, nhằm hiện thực hóa các mục tiêu của Chính phủ tại Quyết định số 1579/QĐ-TTg và Quyết định số 1116/QĐ-TTg về Chương trình Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030.

Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng. Trong các quyết đinh 1579/QĐ-TTg và 1116/QĐ-TTg, tầm nhìn chiến lược của Chính phủ xác định trọng tâm là đẩy mạnh chuyển dịch từ chăm sóc y tế thụ động sang chăm sóc sức khỏe chủ động và phòng bệnh từ sớm.

 Từ trái sang: TS. Nguyễn Thị Thanh Kiều, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh; Bác sỹ Nguyễn Vũ Linh - Trưởng Trung tâm Dinh dưỡng thuộc Phòng Khám An Khang (Vinamilk); Bác sỹ CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp – Phó Chủ tịch Hiệp Hội y học TP. Hồ Chí Minh; đại diện công ty Nguyễn CPR; PGS.TS. Nguyễn Thế Nghĩa, Giám đốc Nhà văn hóa Khoa học tại tọa đàm.

Trong xã hội hiện đại, người cao tuổi không chỉ giữ vị trí trụ cột vững chắc mà còn là nguồn lực “trí tuệ kết tinh” vô giá cho gia đình và cộng đồng. Các nghiên cứu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khẳng định kinh nghiệm của người ở độ tuổi 50+ tiếp tục gia tăng, giúp họ đóng vai trò cố vấn quan trọng và là “mỏ neo tâm lý” giúp giảm thiểu rủi ro rối loạn hành vi ở thế hệ trẻ. Thực tế tại Việt Nam, hơn 70% người cao tuổi vẫn tham gia trực tiếp vào việc định hướng cuộc sống và giáo dục con cháu.

Tuy nhiên, BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp – Phó Chủ tịch Hiệp Hội y học TP.HCM, lưu ý rằng ở độ tuổi này, cơ thể phải đối mặt với thách thức lớn về “lão hóa miễn dịch”. Hiện tượng viêm mạn tính mức độ thấp do lão hóa kết hợp với mô hình bệnh tật kép khiến trung bình một người Việt Nam từ 60 tuổi trở lên phải đối mặt với 3 đến 6 bệnh mạn tính cùng lúc. Chế độ dinh dưỡng không hợp lý, như tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ mà thiếu chất xơ, có thể dẫn đến hội chứng chuyển hóa và các hệ quả sức khỏe nghiêm trọng.

TS. Nguyễn Thị Thanh Kiều, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh, trao giải trò chơi tìm hiểu thói quen và sức khỏe tại chương trình

Bác sỹ Nguyễn Vũ Linh - Trưởng Trung tâm Dinh dưỡng thuộc Phòng Khám An Khang (Vinamilk) trao giải tìm hiểu thói quen và sức khỏe tại chương trình

Trước thực trạng đó, Bác sỹ Nguyễn Vũ Linh – Trưởng Trung tâm Dinh dưỡng thuộc Phòng Khám An Khang (Vinamilk), nhấn mạnh dinh dưỡng khoa học chính là chìa khóa vàng giúp bảo vệ nền tảng thể chất. Các nghiên cứu của Vinamilk Sure chỉ ra rằng cứ 10 người cao tuổi thì có 1 người đang phải chịu đựng hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng, dẫn đến một vòng xoắn bệnh lý làm giảm tuổi thọ và chất lượng sống. Để duy trì khối cơ, khối xương và làm chậm quá trình lão hóa, việc can thiệp dinh dưỡng cần chú trọng protein chất lượng cao, axit béo Omega-3 (EPA/DHA) bảo vệ não bộ và các vi chất thiết yếu như Vitamin D3, K2, Canxi và Kẽm.

Các trí thức khoa học tại Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật TP.HCM tìm hiểu sản phẩm dinh dưỡng cho người cao tuổi

Các sản phẩm chuyên biệt của Vinamilk Sure đã được nghiên cứu lâm sàng để đáp ứng những nhu cầu khắt khe này. Điển hình là Sure Prevent Gold giúp bồi bổ sức khỏe tổng thể, đã được chứng minh qua nghiên cứu năm 2017 giúp cải thiện đáng kể cân nặng, khối protein và sức cơ tay cho bệnh nhân. Đối với người bệnh tiểu đường, Sure Diacerna với chỉ số đường huyết thấp (GI = 27,6) hỗ trợ kiểm soát đường huyết ổn định sau khi uống. Việc bổ sung hệ vi sinh đường ruột như chất xơ hòa tan FOS/Inulin và Probiotics cũng cực kỳ quan trọng để nâng cao 70% hệ miễn dịch tập trung tại đường ruột.

Hội người cao tuổi khu phố 32, Phường Hiệp Bình, biểu diễn tại tọa đàm

Năm nguyên tắc vàng được các chuyên gia dinh dưỡng đưa ra tại tọa đàm khi lựa chọn dinh dưỡng là: phải phù hợp tình trạng sức khỏe; đủ năng lượng và vi chất; thành phần lợi ích rõ ràng; có bằng chứng khoa học phù hợp và tuân thủ đúng khẩu phần hướng dẫn. Bên cạnh dinh dưỡng, người cao tuổi cần duy trì vận động nhẹ nhàng từ 20 đến 30 phút mỗi ngày để lưu thông máu huyết và giữ vững mật độ xương.

Đông đảo người cao tuổi là các trí thức khoa học, nghệ sĩ và các thành viên Liên hiệp các Hội khoa học và Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh tham gia tọa đàm

Vấn đề cốt lõi mà người cao tuổi cần quan tâm nhất để có một hành trình “lão hóa khỏe mạnh” chính là sự kết hợp đồng bộ giữa 4 trụ cột: Liệu pháp dinh dưỡng, Hoạt động thể chất, Điều chỉnh hành vi và Can thiệp y tế.

Hương Nhu