Làn sóng kêu gọi bán tháo sản phẩm PNJ trên mạng xã hội đang đẩy thương hiệu vào tình thế khó khăn trước bài toán cân đối dòng tiền. Đáng chú ý, báo cáo tài chính quý I/2026 của doanh nghiệp ghi nhận có gần 2.900 tỷ đồng dư nợ vay ngắn hạn tại 7 ngân hàng.

Doanh số bán chỉ bằng 1/5 doanh số mua

Ghi nhận của PV trong chiều 21/7 và sáng 22/7 cho thấy, nhiều khách hàng đã mang vàng và trang sức của PNJ đến các cửa hàng để thực hiện giao dịch bán lại.

Không ít người bày tỏ bất ngờ khi được thông báo các sản phẩm có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên sẽ được thanh toán theo lộ trình kéo dài 120 ngày, thay vì nhận đủ tiền ngay như trước.

Chị N.T.H. (Hà Nội), khách hàng đến thanh khoản một sản phẩm vàng, cho biết: "Tôi mang đi bán vì đang cần tiền giải quyết công việc. Nếu phải chờ đến 120 ngày mới nhận đủ tiền thì mục đích thanh khoản gần như không còn ý nghĩa."

Trong khi đó, anh T.M.K. (Hà Nội) cũng chia sẻ: "Nếu chấp nhận bán lại thì bản thân khách hàng đã chịu mức chênh lệch giữa giá mua và giá thu mua. Nay lại phải chờ thêm 4 tháng để nhận đủ tiền nên tôi thấy khá bất tiện."

Một số khách hàng khác cũng cho rằng chính sách thanh toán mới khiến họ phải cân nhắc giữa việc tiếp tục giữ sản phẩm hay bán lại trong thời điểm hiện nay.Khách hàng đến bán kim cương chiều nay (22/7) tại cửa hàng PNJ trên đường Hai Bà Trưng, phường Tân Định, TP.HCM. (Ảnh: T.V.)

Trước đó, đầu tháng 7/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa khởi tố ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab), để điều tra liên quan đến vụ án buôn lậu 28.000 viên kim cương.

Dù lãnh đạo PNJ nhiều lần khẳng định toàn bộ số kim cương trong vụ án không đi vào hệ thống bán lẻ của doanh nghiệp, vụ việc vẫn tạo ra những tác động đáng kể đối với hoạt động kinh doanh. Trên nhiều nền tảng mạng xã hội, xuất hiện các lời kêu gọi khách hàng bán lại sản phẩm đã mua tại PNJ, kéo theo lượng giao dịch mua lại tăng mạnh.

Tại buổi họp báo ngày 21/7, ông Phan Quốc Công, Tổng Giám đốc PNJ, cho biết kể từ khi xảy ra biến cố, doanh số bán ra của doanh nghiệp chỉ bằng khoảng 20% doanh số mua vào. Nói cách khác, cứ 1 đồng doanh thu bán hàng, PNJ phải chi khoảng 5 đồng để mua lại sản phẩm từ khách hàng.

Để giảm áp lực chi trả trong ngắn hạn, từ ngày 21/7, PNJ đã điều chỉnh chính sách mua lại sản phẩm. Theo đó, các giao dịch có giá trị dưới 5 triệu đồng được thanh toán ngay trong ngày, trong khi các giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên được chia thành 5 đợt thanh toán trong vòng 120 ngày.

Cụ thể, khách hàng nhận 10% giá trị giao dịch ngay sau khi hoàn tất thủ tục, 20% sau 30 ngày, 25% sau 60 ngày, 25% sau 90 ngày và 20% còn lại sau 120 ngày.Sau biến cố, doanh số bán ra của PNJ chỉ bằng 1/5 doanh số mua vào. (Ảnh: PNJ)

Xét dưới góc độ quản trị tài chính, việc giãn tiến độ thanh toán giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi tiền ngay tại một thời điểm, đặc biệt khi lượng khách hàng bán lại sản phẩm có thể tăng đột biến.

Khoảng thời gian 120 ngày cũng tạo dư địa để doanh nghiệp chủ động cân đối dòng tiền, luân chuyển hàng tồn kho và bố trí các nguồn vốn phục vụ hoạt động kinh doanh.

Tuy nhiên, chính sách mới cũng làm dấy lên nhiều băn khoăn từ phía người tiêu dùng về khả năng cân đối dòng tiền của doanh nghiệp.

Gần 2.900 tỷ đồng dư nợ tại 7 ngân hàng

Báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2026 cho thấy, PNJ ghi nhận 2.893,6 tỷ đồng vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn, giảm khoảng 1.340 tỷ đồng so với đầu năm.

Trong cơ cấu dư nợ, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) là chủ nợ lớn nhất với 908,3 tỷ đồng, chiếm hơn 31% tổng dư nợ vay ngắn hạn.

Tiếp theo là Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) với 755,7 tỷ đồng, Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) với 457,8 tỷ đồng, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank) với 377,7 tỷ đồng, KEB Hana Bank 180 tỷ đồng, Woori Bank 161 tỷ đồng và HSBC gần 53 tỷ đồng.Các khoản vay ngắn hạn của PNJ tính tới quý I/2026. (Nguồn: BCTC của PNJ)

Các khoản vay có lãi suất dao động từ khoảng 4,3% đến 6,9%/năm, chủ yếu được sử dụng để bổ sung vốn lưu động. Phần lớn các khoản vay được bảo đảm bằng hàng tồn kho, trong khi một số khoản vay được cấp theo hình thức tín chấp.

Đáng chú ý, nhiều khoản vay có thời gian đáo hạn trong tháng 5 và tháng 6/2026, tức ngay trước thời điểm doanh nghiệp triển khai chương trình mua lại sản phẩm trên diện rộng. Ngoài dư nợ vay ngân hàng, PNJ còn ghi nhận 13.622 tỷ đồng hàng tồn kho, tăng gần 10% so với đầu năm và chiếm khoảng 69% tổng tài sản.

Không chỉ ghi nhận dư nợ vay ngắn hạn ở mức cao, báo cáo tài chính của PNJ cũng cho thấy doanh nghiệp đang duy trì lượng tiền và các khoản tương đương tiền lên tới 4.411 tỷ đồng tại thời điểm 31/3/2026, tăng 81,3% so với đầu năm.

Tuy nhiên, đây là số liệu được ghi nhận trước khi xảy ra biến cố liên quan đến P-Lab và trước khi doanh nghiệp triển khai chương trình mua lại sản phẩm.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh xuất hiện nhiều thông tin trái chiều trên mạng xã hội, người tiêu dùng cần bình tĩnh, tìm hiểu kỹ chính sách mua lại của doanh nghiệp trước khi quyết định giao dịch. Bên cạnh mức giá thu mua, cần lưu ý phương thức thanh toán, thời gian nhận tiền và các điều kiện áp dụng.

Đồng thời, việc lưu giữ đầy đủ hóa đơn, phiếu mua hàng, phiếu thu mua, biên bản giao nhận và các tài liệu liên quan sẽ là cơ sở để bảo vệ quyền lợi nếu phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện giao dịch.

Theo Tiếp Thị Gia Đình

Dãy 12 số trên căn cước công dân thực ra là mật mã sinh trắc học và nhân khẩu học, lưu giữ nhiều thông tin gốc của mỗi cá nhân.

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, thẻ căn cước công dân gắn chip thay thế chứng minh nhân dân để trở thành vật bất ly thân của mỗi người dân Việt Nam. Bên cạnh con chip điện tử, điểm nhấn quan trọng nhất trên tấm thẻ này là dãy số gồm 12 chữ số được in đậm.

Nhiều người có thể đọc thuộc lòng dãy số này, nhưng không phải ai cũng thấu hiểu được ý nghĩa được Bộ Công an mã hóa bên trong nó.

12 con số trên căn cước công dân được gọi là mã số định danh cá nhân, một tiến bộ lớn về mặt thiết kế cấu trúc dữ liệu, không có bất kỳ sự trùng lặp nào giữa hơn 100 triệu công dân Việt Nam. Dưới đây là sự phân tích và giải mã chi tiết ý nghĩa của từng cụm số trên thẻ căn cước công dân theo quy định tại Nghị định 137/2015/NĐ-CP.

Ý nghĩa các số trên căn cước công dân

Trước tiên, cần khẳng định rằng 12 số trên thẻ căn cước công dân chính là mã số định danh cá nhân. Khác với chứng minh nhân dân 9 số cũ trước đây có thể bị thay đổi khi công dân chuyển nơi đăng ký thường trú sang tỉnh thành khác, mã số định danh cá nhân gồm 12 số được cấp duy nhất một lần khi công dân đăng ký khai sinh và sẽ đi theo người đó đến suốt cuộc đời.

Bất kể bạn thay đổi nơi cư trú, thay đổi thẻ từ mã vạch sang gắn chip hay cấp đổi sang thẻ căn cước công dân mẫu mới, dãy số này vẫn hoàn toàn bất di bất dịch.

Cấu trúc của 12 con số này không phải là một chuỗi vô nghĩa, mà được chia thành hai phần rõ rệt: 6 số đầu mang ý nghĩa phân loại nhân khẩu học và 6 số cuối mang ý nghĩa phân biệt cá nhân.
12 con số này được gọi là mã số định danh cá nhân, là một tiến bộ lớn về mặt thiết kế cấu trúc dữ liệu. (Ảnh: EBH)

Cấu trúc 6 số đầu: Bản sơ yếu lý lịch thu nhỏ

Khi nhìn vào 6 số đầu tiên của thẻ Căn cước, cơ quan chức năng hoặc các hệ thống điện tử có thể ngay lập tức đọc vị được nơi đăng ký khai sinh, giới tính và năm sinh của bạn mà không cần tra cứu cơ sở dữ liệu.

- Ba chữ số đầu tiên: Mã tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương hoặc mã quốc gia nơi đăng ký khai sinh.

Mỗi tỉnh, thành phố tại Việt Nam được quy định một mã số riêng biệt kéo dài từ “001” đến “096”. Ví dụ: Thủ đô Hà Nội mang mã “001”, thành phố Hải Phòng là “031”, thành phố Đà Nẵng là “048”, thành phố Hồ Chí Minh là “079”...

Đối với những công dân Việt Nam được đăng ký khai sinh ở nước ngoài, 3 số đầu tiên này sẽ là mã quốc gia nơi công dân đó được sinh ra.

- Chữ số thứ tư: Mã thế kỷ sinh và giới tính. Đây có lẽ là con số mang nguyên lý mã hóa thú vị và thông minh nhất trong toàn bộ dãy số định danh. Nó không chỉ xác định giới tính (nam/nữ) mà còn xác định kỷ nguyên (thế kỷ) mà công dân đó chào đời. Sự kết hợp này giúp hệ thống hoạt động ổn định xuyên suốt nhiều thế kỷ mà không bị lỗi tràn dữ liệu. Cụ thể quy ước như sau:

Thế kỷ 20 (từ năm 1900 đến hết năm 1999): Nam là số 0, nữ là số 1.

Thế kỷ 21 (từ năm 2000 đến hết năm 2099): Nam là số 2, nữ là số 3.

Thế kỷ 22 (từ năm 2100 đến hết năm 2199): Nam là số 4, nữ là số 5.

Thế kỷ 23 (từ năm 2200 đến hết năm 2299): Nam là số 6, nữ là số 7.

Thế kỷ 24 (từ năm 2300 đến hết năm 2399): Nam là số 8, nữ là số 9.

- Chữ số thứ 5 và thứ 6: Mã năm sinh của công dân. Hai con số này thể hiện hai số cuối cùng trong năm sinh dương lịch của công dân. Ví dụ: Nếu công dân sinh năm 1985, hai số này sẽ là 85. Nếu công dân sinh năm 2004, hai số này sẽ là 04.

Ví dụ thực tiễn để giải mã: Giả sử một người có số căn cước là “079 2 04 123456”. Thông qua 6 số đầu tiên “079204”, chúng ta lập tức giải mã được thông tin: Người này khai sinh tại TP.HCM (079), là nam giới sinh vào thế kỷ 21 (số 2) và sinh vào năm 2004 (04).

- Dãy 6 số cuối cùng: Thuật toán ngẫu nhiên bảo vệ tính độc bản. Nếu 6 số đầu tiên dùng để phân nhóm công dân theo không gian và thời gian thì 6 chữ số cuối cùng chính là nhân tố bí ẩn tạo nên tính độc nhất vô nhị cho mỗi tấm thẻ.

Sáu số cuối này là khoảng số ngẫu nhiên được hệ thống máy tính của Bộ Công an quay ngẫu nhiên, kéo dài từ “000001” đến “099999”. Mục đích của dãy số này là để phân biệt những công dân có sự trùng lặp hoàn toàn ở 6 số đầu tiên.

Ví dụ, tại Hà Nội trong năm 1990 có hàng vạn bé trai ra đời. Tất cả các bé trai này đều có 6 số đầu giống hệt nhau là “001090”. Khi đó, thuật toán sẽ quay ngẫu nhiên 6 số cuối để cấp cho mỗi cá nhân một chuỗi số duy nhất, đảm bảo trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư không bao giờ xảy ra hiện tượng trùng mã định danh.

Vì sao nói dãy số trên CCCD là cách mạng về dữ liệu?

Dưới góc độ quản trị nhà nước, việc thiết kế một mã số gồm 12 chữ số chứa đựng cấu trúc logic như trên không chỉ là một thay đổi về mặt hình thức so với chứng minh nhân dân 9 số cũ mà là cuộc cách mạng về mặt dữ liệu lớn.

Dãy số định danh này chính là chìa khóa chính trong kiến trúc cơ sở dữ liệu. Nó liên kết trực tiếp hàng loạt thông tin của công dân như bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, giấy phép lái xe, mã số thuế, và sổ hộ khẩu điện tử. Nhờ sự logic của dãy số định danh này, kết hợp cùng ứng dụng VNeID, chính phủ Việt Nam đã thành công trong việc bãi bỏ sổ hộ khẩu giấy, đơn giản hóa hàng trăm thủ tục hành chính công.

Người dân giờ đây không cần mang theo một tập hồ sơ dày cộp, chỉ với việc cung cấp dãy số gồm 12 chữ số này, mọi giao dịch từ y tế, giáo dục đến ngân hàng đều được xác thực một cách minh bạch, an toàn và nhanh chóng.

12 con số trên thẻ căn cước công dân là một minh chứng xuất sắc cho sự kết hợp giữa tư duy toán học và quản lý hành chính. Nó không chỉ là một danh xưng bằng số mà là hiện thân của “công dân số”, chìa khóa vạn năng giúp người Việt tự tin kết nối và giao dịch trong xã hội hiện đại, minh bạch và số hóa toàn diện.

Theo VTC News
Theo thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, tại Olympic Toán quốc tế lần thứ 67 (IMO 2026), đoàn Viêt Nam đã giành 2 Huy chương Vàng, 3 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng, qua đó giúp nước ta vươn lên xếp thứ 5 chung cuộc.

Ngày 19/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận được kết quả chính thức của đội tuyển quốc gia Việt Nam dự Olympic Toán quốc tế lần thứ 67 (IMO 2026), tổ chức tại Thượng Hải, Trung Quốc.

IMO 2026 diễn ra từ ngày 10 đến 21/7, với gần 666 thí sinh thuộc 119 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự. Các thí sinh thi trong hai ngày, mỗi ngày 4,5 giờ để giải tổng cộng 6 bài toán. Đề thi năm nay gồm 2 bài số học, 2 bài tổ hợp, 1 bài hình học và 1 bài đại số. Theo đánh giá sơ bộ, đề tiếp tục thể hiện xu hướng tăng các nội dung liên quan đến tư duy tổ hợp, đồng thời có sự kết hợp kiến thức giữa nhiều lĩnh vực toán học.
Đội tuyển Việt Nam dự Olympic Toán quốc tế 2026

Vượt qua kỳ thi, Đội tuyển Việt Nam đã xuất sắc giành 2 Huy chương Vàng, 3 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng tại Olympic Toán quốc tế năm 2026.

Cụ thể, hai Huy chương Vàng thuộc về Nguyễn Đình Tùng, học sinh lớp 12 Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, với 36 điểm; Nguyễn Lê Nhật Nam, học sinh lớp 12 Trường THPT chuyên Đại học Sư phạm, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, với 30 điểm.

Ba học sinh giành Huy chương Bạc gồm Phạm Đăng Nguyên, lớp 12 Trường THPT chuyên Hà Nội-Amsterdam, đạt 28 điểm; Trần Đại Thành Danh, lớp 12 Trường Phổ thông Năng khiếu, Đại học Quốc gia TPHCM, đạt 27 điểm; Nguyễn Hoàng Phương, lớp 11 Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, tỉnh Nghệ An, đạt 27 điểm.

Huy chương Đồng thuộc về Hà Mạnh Hùng, học sinh lớp 11 Trường THPT chuyên Hà Nội-Amsterdam, với 20 điểm.

Đáng chú ý, đây là lần thứ hai Nguyễn Đình Tùng tham gia đội tuyển IMO Việt Nam. Sau Huy chương Bạc tại kỳ thi năm 2025, nam sinh đã đổi màu huy chương thành công trong năm nay.

Theo Cục Quản lý chất lượng, với tổng điểm 168, đoàn Việt Nam đứng thứ 5 theo bảng xếp hạng không chính thức, sau Trung Quốc, Mỹ, Nga và Singapore; cải thiện so với vị trí thứ 9 năm 2025. Ban tổ chức trao 55 Huy chương Vàng, 105 Huy chương Bạc và 189 Huy chương Đồng.

Theo Sở Hữu Trí Tuệ
Gần ba tuần sau khi vụ án buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương liên quan đến cựu Giám đốc P-Lab gây chấn động thị trường, Tổng giám đốc PNJ lần đầu công khai xin lỗi và nhận trách nhiệm trước khách hàng, đối tác, nhà đầu tư. Tuy nhiên, những cam kết của doanh nghiệp chưa đủ xoa dịu thị trường khi cổ phiếu PNJ tiếp tục giảm sàn, kéo vốn hóa doanh nghiệp tiếp tục thu hẹp.

CEO PNJ lần đầu nhận trách nhiệm

Tại buổi gặp gỡ báo chí trưa 21/7, ông Phan Quốc Công, Tổng giám đốc Công ty CP vàng bạc đá quí Phú Nhuận (PNJ) cho biết gần 3 tuần sau vụ án buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương liên quan đến cựu giám đốc P-Lab, PNJ vẫn đang nỗ lực triển khai các giải pháp quản trị thanh khoản, bảo đảm quyền lợi của khách hàng.

Đại diện doanh nghiệp cho rằng những diễn biến hiện nay không chỉ là khó khăn của riêng PNJ mà đã trở thành "vấn đề của cả ngành" khi làn sóng khách hàng bán lại trang sức, đặc biệt là kim cương, tăng đột biến trong thời gian ngắn.Tổng giám đốc PNJ Phan Quốc Công lần đầu lên tiếng sau biến cố kim cương.

“Thay mặt Ban lãnh đạo PNJ, chúng tôi xin nhận trách nhiệm và gửi lời xin lỗi chân thành đến quý khách hàng, đối tác và nhà đầu tư. Một sự cố pháp lý ở trung tâm kiểm định P-Lab đã ảnh hưởng đến niềm tin mà mọi người dành cho PNJ”, ông Công nói.

Theo lãnh đạo PNJ, doanh nghiệp đã phải bố trí nguồn lực lên tới vài nghìn tỷ đồng để triển khai chương trình thu mua lại sản phẩm kim cương từ khách hàng. Tuy nhiên, lượng hàng thu mua cần trải qua quá trình phân loại, kiểm định trước khi có thể đưa trở lại thị trường, khiến dòng tiền chịu áp lực lớn.

"Từ khi biến cố xảy ra, tổng doanh số bán ra của PNJ chỉ bằng khoảng 1/5 doanh số mua vào, áp lực thanh khoản, dòng tiền trong ngắn hạn là khó tránh", ông Công nói thêm.

CEO PNJ khẳng định vẫn thực hiện đầy đủ 100% nghĩa vụ mua lại đối với tất cả giao dịch của khách hàng. Tuy nhiên, thay vì thanh toán ngay trong ngày như trước, doanh nghiệp sẽ thanh toán sau khi hoàn tất quy trình kiểm định, xác nhận giá trị sản phẩm và bố trí nguồn thanh khoản phù hợp.

Theo lãnh đạo công ty này, đây là biện pháp quản trị thanh khoản mang tính tạm thời, được áp dụng trong giai đoạn thị trường có biến động bất thường và sẽ được PNJ xem xét điều chỉnh khi điều kiện thị trường trở lại ổn định.
Cổ phiếu PNJ rơi về đáy hơn 5 năm

Dù lần đầu công khai xin lỗi và cam kết bảo đảm quyền lợi khách hàng, phản ứng của thị trường chứng khoán lại cho thấy tâm lý nhà đầu tư vẫn rất thận trọng.

Ngay đầu phiên chiều 21/7, sau buổi họp báo của PNJ, cổ phiếu PNJ bị bán mạnh xuống mức giá sàn 38.150 đồng/cổ phiếu. Đến khoảng 13h40, hơn 9,4 triệu cổ phiếu được khớp lệnh, trong khi vẫn còn khoảng 6,4 triệu cổ phiếu dư bán giá sàn.

Mức giá này cũng đưa cổ phiếu PNJ xuống vùng thấp nhất kể từ cuối tháng 3/2021. Tính từ đầu tháng 7 đến nay, thị giá PNJ đã giảm gần 40%, còn nếu tính trong vòng 6 tháng, mức giảm đã vượt 55%.Diễn biến giá cổ phiếu PNJ kể từ đầu năm 2026 đến nay

Đà lao dốc của cổ phiếu khiến vốn hóa thị trường của PNJ tiếp tục thu hẹp mạnh. Chỉ trong chưa đầy một tháng kể từ khi vụ việc bùng phát, doanh nghiệp đã đánh mất hàng chục nghìn tỷ đồng giá trị vốn hóa, phản ánh áp lực rất lớn từ tâm lý nhà đầu tư và những lo ngại về khả năng phục hồi niềm tin đối với thương hiệu.

Giới quan sát cho rằng lời xin lỗi của ban lãnh đạo là động thái cần thiết trong bối cảnh khủng hoảng truyền thông kéo dài. Tuy nhiên, để lấy lại niềm tin của khách hàng cũng như thị trường, doanh nghiệp sẽ cần nhiều hơn một lời xin lỗi, mà còn phải chứng minh bằng các biện pháp minh bạch, kiểm soát rủi ro và xử lý dứt điểm những vấn đề phát sinh từ vụ việc liên quan đến P-Lab.

Trong ngắn hạn, việc PNJ phải thay đổi chính sách thanh toán mua lại sản phẩm và thừa nhận áp lực thanh khoản cho thấy ảnh hưởng từ biến cố vẫn chưa dừng lại, bất chấp doanh nghiệp khẳng định sẽ thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với khách hàng. Điều này đồng nghĩa quá trình khôi phục niềm tin của thị trường có thể sẽ còn kéo dài trong thời gian tới.

Theo Tiếp Thị Gia Đình
Vụ án liên quan đến P-Lab không chỉ khiến người sở hữu kim cương tự nhiên hoang mang. Tại thị trường kim cương nuôi cấy hay còn được gọi là kim cương nhân tạo, nơi hoạt động mua bán phần lớn diễn ra trên mạng xã hội, người mua cũng bắt đầu soi kỹ từng dòng chứng thư, mã khắc trên viên đá.

Nỗi lo của người tiêu dùng đang xuất hiện ngày một nhiều trên thị trường đá quý. Ảnh hưởng của biến cố tại P-Lab không dừng lại ở kim cương tự nhiên, đối tượng trực tiếp của những tranh cãi vừa qua, mà nhanh chóng lan sang kim cương nuôi cấy (lab-grown diamond) hay còn gọi là kim cương nhân tạo
Giấy tờ là không đủ để bảo đảm niềm tin cho thị trường kim cương

Ngày 2/7/2026, cơ quan điều tra công bố việc khởi tố ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc P-Lab, trong quá trình điều tra đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia. Theo thông tin được công bố ban đầu, các đối tượng bị cáo buộc mua những viên kim cương có thông số không tương ứng với chứng thư GIA, mài bỏ mã số cũ, khắc mã mới và cấp chứng thư P-Lab để đưa ra thị trường. Vụ án sau đó tiếp tục được mở rộng tới đại diện một số cửa hàng kinh doanh kim cương và một nhân viên kiểm định.

Với kim cương, giá trị không chỉ nằm trong viên đá. Phần lớn người mua không đủ kiến thức và thiết bị để tự xác định nguồn gốc, độ tinh khiết, màu sắc hay các biện pháp xử lý đã được áp dụng. Khách hàng mua đồng thời ba thứ: viên đá, tờ chứng thư và uy tín của người bán. Bởi vậy, khi một mắt xích trong hệ thống giám định bị đặt nghi vấn, cú sốc sẽ đánh thẳng vào niềm tin đối với toàn bộ phương thức giao dịch lâu nay.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Khôi, giảng viên cao cấp và Trưởng Ban Kỹ thuật TC174 về đồ trang sức, cho rằng vấn đề không còn nằm ở một vài doanh nghiệp riêng lẻ mà liên quan đến cấu trúc của cả thị trường đá quý Việt Nam. Người tiêu dùng gần như chỉ có thể dựa vào chứng thư kiểm định và danh tiếng của doanh nghiệp, trong khi hoạt động của các phòng kiểm định chưa được một cơ quan thống nhất cấp phép và giám sát.

Kim cương nuôi cấy rơi vào một tình thế đặc biệt. Đây không phải kim cương giả. Loại đá này được tạo ra bằng công nghệ trong phòng thí nghiệm nhưng có cấu trúc vật lý, hóa học và quang học của kim cương. Tuy nhiên, để phân biệt với kim cương khai thác tự nhiên, viên đá vẫn cần được xác định bằng thiết bị chuyên dụng và ghi rõ nguồn gốc nuôi cấy trên chứng thư.

GIA cho biết các viên kim cương nuôi cấy được tổ chức này giám định sẽ được khắc cụm từ "Laboratory-Grown" cùng mã báo cáo trên phần gờ. IGI cũng xác định rõ sản phẩm là kim cương tự nhiên, kim cương nuôi cấy hay vật liệu mô phỏng trong báo cáo của mình. Nhưng vụ P-Lab đã đặt ra câu hỏi mới: chứng thư có thể tra cứu là chưa đủ, người mua còn phải chắc chắn viên đá trước mặt thực sự trùng khớp với chứng thư đó.




Trước khi thị trường bước vào cuộc khủng hoảng niềm tin, ông Nguyễn Công Minh, CEO Labdiamond Việt Nam, từng xuất hiện như một trong những người thúc đẩy kim cương nuôi cấy tiếp cận người tiêu dùng Việt Nam.

Từ một căn phòng nhỏ, ông dành nhiều tháng livestream, tư vấn và giải thích câu hỏi mà những người bán kim cương nuôi cấy thường xuyên phải đối mặt: "Đó có phải kim cương thật hay không?". Doanh nghiệp của ông lựa chọn xây dựng thông điệp dựa trên giá dễ tiếp cận, chứng thư quốc tế và sự minh bạch về nguồn gốc.

Vụ việc tại P-Lab đang đặt chính lời hứa ấy trước một phép thử.

Kim cương nuôi cấy có thể dễ tiếp cận hơn kim cương tự nhiên, nhưng nó vẫn là sản phẩm mà người mua khó tự kiểm tra. Chứng thư IGI hoặc GIA, mã khắc laser, hóa đơn ghi rõ loại đá và chính sách hậu mãi vì thế không còn là những chi tiết phụ. Chúng đang trở thành điều kiện tối thiểu để một giao dịch có thể diễn ra.
Thị trường kim cương nuôi cấy cũng bị ảnh hưởng sau biến cố tại PNJ. Ảnh: WJE

Chưa có hệ thống định giá và thanh khoản thống nhất

Trên các hội nhóm công khai về kim cương, thay vì chỉ hỏi về màu nước, độ sạch hay kích thước viên đá, người mua ngày càng quan tâm tới uy tín người bán và khả năng thu đổi. Có người hỏi nơi bán kim cương nhân tạo tại TP.HCM phải vừa "uy tín" vừa "hỗ trợ thu lại lỗ ít". Một thành viên khác xin cộng đồng kiểm tra danh tính người bán trước khi giao dịch. Trong một bài đăng khác, câu hỏi được đặt ra trực tiếp hơn: mua kim cương bán lại có lỗ không, kim cương nhân tạo khác kim cương tự nhiên như thế nào và cần chú ý điều gì khi mua.

Sự xuất hiện của những nhóm mang tên "Hội Thanh lý Kim cương Nuôi cấy IGI GIA Việt Nam" cũng cho thấy thị trường thứ cấp đã hình thành. Tuy nhiên, việc phải tìm người mua qua các nhóm cộng đồng đồng thời phản ánh một điểm yếu: kim cương nuôi cấy chưa có hệ thống định giá và thanh khoản thống nhất.

Anh Cung Hậu, một người buôn bán trang sức tại TP.HCM cho biết hiện có những sản phẩm kim cương nuôi cấy kích thước khoảng 7 ly được chào giá khoảng 9 triệu đồng, thấp hơn nhiều so với kim cương tự nhiên cùng kích thước. Tuy nhiên, cũng theo người này, kim cương nuôi cấy thường không có tính thanh khoản nếu muốn bán lại, do đó người mua cần thận trọng khi tham gia thị trường này.

Cũng theo anh Hậu, khoảng cách giá lớn có thể giúp kim cương nuôi cấy tiếp tục thu hút những người mua nhẫn cưới, nhẫn cầu hôn hoặc trang sức để sử dụng. Nhưng chính mức giá giảm nhanh cũng khiến sản phẩm này khó được coi là tài sản đầu tư.

Theo dữ liệu được Financial Times dẫn lại, giá bán lẻ trung bình của một viên kim cương nuôi cấy tròn một carat đã giảm khoảng 79%, từ đầu năm 2020 đến tháng 5/2026, xuống còn khoảng 768 USD. Trong cùng giai đoạn, viên kim cương tự nhiên tương đương giảm khoảng 24%.

Như vậy, ngay cả khi không xảy ra vụ P-Lab, người sở hữu kim cương nuôi cấy vẫn phải đối mặt với rủi ro mất giá do công nghệ sản xuất ngày càng rẻ và nguồn cung liên tục tăng. Cú sốc tại P-Lab không tạo ra xu hướng này. Nhưng nó khiến người mua nhìn thấy rõ hơn một thực tế: giá trị bán lại của viên đá không chỉ phụ thuộc vào chất lượng, mà còn phụ thuộc vào việc có người nào sẵn sàng công nhận chứng thư và đứng ra mua lại hay không.

Bà Nguyễn Thị Thu Hương, chuyên gia tư vấn quản lý gia sản và cố vấn cấp cao FIDT, nhận định thị trường kim cương Việt Nam tồn tại mức độ bất đối xứng thông tin rất lớn. Người bán nắm thông tin về nguồn gốc, chất lượng, định giá và chính sách mua lại, trong khi người mua chủ yếu tiếp nhận những gì doanh nghiệp cung cấp.

Theo bà Hương, ngay cả việc mua tại thương hiệu lớn và có chứng thư cũng không có nghĩa mọi rủi ro đã được loại bỏ. Khi niềm tin suy giảm và nhiều khách hàng cùng muốn bán, doanh nghiệp có thể chịu áp lực thanh khoản. Khi đó, quyền lợi người mua phụ thuộc vào năng lực tài chính và khả năng thực hiện cam kết thu đổi của người bán.

Nhận định này đặc biệt đáng chú ý đối với kim cương nuôi cấy. Nhiều thương hiệu quảng bá chính sách thu đổi như một phần của sản phẩm. Nhưng nếu không có một thị trường độc lập bên ngoài hệ thống cửa hàng, "giá trị bán lại" thực chất vẫn là lời hứa của chính doanh nghiệp đã bán viên đá.

Theo Vietnamfinance

* Trang Thông tin Điện tử Tổng hợp
Giấy phép số 45/GP-STTTT
Chịu trách nhiệm nội dung: Nhà báo Hương Nhu
Ghi rõ nguồn: giadinhtieudung.vn khi lấy thông tin từ trang này

* Bản quyền thuộc HL Media
Văn phòng: Đường số 9, khu đô thị Sala,
Thành phố Thủ Đức, TP.HCM
Email: giadinhtieudung@gmail.com